گروه ویژه اقدام مالی (FATF) در گزارش خود درباره گسترش شبکه‌های سازمان‌یافته کلاهبرداری و سوءاستفاده از زیرساخت‌های مالی دیجیتال هشدار داد. به گفته این نهاد، مراکز کلاهبرداری در سراسر جهان سالانه ده‌ها میلیارد دلار خسارت ایجاد می‌کنند و برای انتقال درآمدهای غیرقانونی از شبکه پیچیده‌ای از حساب‌های بانکی، کیف پول‌های رمزارزی و خدمات مالی واسطه استفاده می‌کنند.
گزارش جدید FATF با عنوان «مقابله با جریان‌های مالی غیرقانونی مرتبط با مراکز کلاهبرداری» به بررسی ساختار مالی این شبکه‌ها پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد فعالیت مجرمان تنها به راه‌اندازی وب‌سایت‌های جعلی محدود نیست و شبکه‌های گسترده‌ای برای دریافت، انتقال، تبدیل و پنهان‌سازی دارایی قربانیان شکل گرفته‌اند.
شبکه‌های کلاهبرداری چگونه پول قربانیان را منتقل می‌کنند؟
طبق بررسی‌های FATF، شبکه‌های کلاهبرداری معمولاً از تبلیغات اینترنتی، پیام‌رسان‌ها، پیشنهادهای سرمایه‌گذاری جعلی و ارتباط مستقیم با قربانیان برای دریافت پول استفاده می‌کنند. پس از دریافت وجوه، دارایی‌ها از طریق حساب‌های بانکی واسطه، کیف پول‌های دیجیتال و خدمات انتقال پول جابه‌جا می‌شوند. هدف از این فرایند، دشوارکردن شناسایی منشأ دارایی و انتقال آن به حساب‌های تحت کنترل مجرمان است.
این گزارش همچنین به فعالیت برخی صرافی‌های خارج از بورس (OTC) در داخل مراکز کلاهبرداری اشاره می‌کند. چنین مجموعه‌هایی ممکن است خدمات تبدیل رمزارز و انتقال وجوه را برای شبکه‌های مجرمانه فراهم کنند. در یکی از پرونده‌های بررسی‌شده، تحلیل تراکنش‌های بلاکچین توانست بیش از ۱۰۰ میلیون دلار دارایی منتقل‌شده توسط قربانیان را در مجموعه‌ای از کیف پول‌های مرتبط با یک مرکز کلاهبرداری شناسایی کند.
نقش استیبل‌کوین‌ها و معاملات P2P در پول‌شویی
گزارش FATF نشان می‌دهد دارایی‌های دیجیتال به یکی از مسیرهای مورد استفاده شبکه‌های مجرمانه برای انتقال و پول‌شویی درآمدهای غیرقانونی تبدیل شده‌اند. سرعت انتقال، دسترسی جهانی و امکان جابه‌جایی دارایی میان کیف پول‌های مختلف، از ویژگی‌هایی هستند که کلاهبرداران ممکن است از آن‌ها سوءاستفاده کنند.
FATF پیش‌تر در گزارش تخصصی مارس ۲۰۲۶ نیز درباره خطر سوءاستفاده از استیبل‌کوین‌ها و انتقالات همتابه‌همتا (P2P)، به‌ویژه تراکنش‌های میان کیف پول‌های شخصی بدون واسطه تحت نظارت، هشدار داده بود. با این‌حال، این نهاد استفاده از رمزارزها، استیبل‌کوین‌ها یا خدمات OTC را ذاتاً غیرقانونی نمی‌داند. موضوع اصلی گزارش، شناسایی فعالیت‌های مجرمانه و جلوگیری از سوءاستفاده از این ابزارهای مالی است.
چرا ۲۴ تا ۷۲ ساعت نخست پس از کلاهبرداری اهمیت دارد؟
یکی از مهم‌ترین نکات گزارش جدید FATF، اهمیت واکنش سریع پس از وقوع کلاهبرداری است. بررسی پرونده‌های واقعی نشان می‌دهد در برخی موارد، پول قربانی تنها ظرف دو دقیقه از حساب اولیه خارج شده و به حساب‌های دیگر منتقل شده است. به گفته FATF، ۲۴ تا ۷۲ ساعت نخست پس از شناسایی یا گزارش کلاهبرداری برای ردیابی وجوه، مسدودسازی دارایی‌ها و جلوگیری از انتقال بیشتر آن‌ها اهمیت زیادی دارد.
این بازه زمانی به معنای تضمین بازیابی سرمایه نیست، اما گزارش سریع حادثه و همکاری میان بانک‌ها، صرافی‌ها و نهادهای نظارتی می‌تواند احتمال جلوگیری از انتقال نهایی دارایی را افزایش دهد.
گستردگی کلاهبرداری‌های سازمان‌یافته در جهان
گزارش FATF نشان می‌دهد مراکز کلاهبرداری در کشورهای مختلف آسیا، اروپا، آفریقا و قاره آمریکا فعالیت دارند و قربانیانی از بیش از ۱۰۰ حوزه قضایی هدف این شبکه‌ها قرار گرفته‌اند. این گزارش همچنین به ارتباط برخی مراکز کلاهبرداری با قاچاق انسان و کار اجباری اشاره می‌کند.
بر اساس برآوردهای مطرح‌شده، تنها در میانمار حدود ۱۲۰ هزار نفر به انجام کلاهبرداری اینترنتی وادار شده‌اند. بسیاری از این افراد از طریق پیشنهادهای شغلی جعلی جذب شده و سپس در مراکز تحت کنترل شبکه‌های مجرمانه نگهداری شده‌اند.
استفاده از هوش مصنوعی برای گسترش کلاهبرداری‌های مالی
یکی دیگر از موضوعات گزارش FATF، افزایش استفاده از فناوری هوش مصنوعی در فعالیت‌های کلاهبرداری است. مجرمان می‌توانند با استفاده از ابزارهای تولید متن، جعل صدا و تصویر (Deepfake) و سیستم‌های خودکار ارسال پیام، افراد بیشتری را با هزینه کمتر هدف قرار دهند.
همچنین این فناوری‌ها به ایجاد هویت‌های جعلی باورپذیرتر و طراحی پیشنهادهای سرمایه‌گذاری فریبنده کمک می‌کنند. FATF هشدار داده که برخی گروه‌های مجرمانه، در واکنش به اقدامات نهادهای نظارتی، فعالیت خود را از مراکز بزرگ به مجموعه‌های کوچک‌تر و پراکنده منتقل کرده‌اند. این تغییر، شناسایی و توقف فعالیت آن‌ها را دشوارتر می‌کند.
نتایج اقدامات مقابله با کلاهبرداری در آمریکا و اندونزی
گزارش FATF نزدیک به ۱۲۰ مطالعه موردی و نمونه اقدام مقابله‌ای از بیش از ۶۰ حوزه قضایی را بررسی کرده است. در آمریکا، یکی از عملیات‌های مشترک نهادهای مسئول به مختل‌شدن حدود ۱.۴ میلیون حساب شبکه اجتماعی، ایمیل و بخش‌هایی از زیرساخت‌های مخرب منجر شد. همچنین بیش از ۳.۸ میلیون دلار دارایی دیجیتال به‌صورت داوطلبانه مسدود شد.
در اندونزی نیز مرکز مبارزه با کلاهبرداری این کشور از نوامبر ۲۰۲۴ تا مه ۲۰۲۶ بیش از ۵۱۵ هزار حساب را مسدود کرده و حدود ۱۰.۹ میلیون دلار به قربانیان بازگردانده است. این نتایج نشان می‌دهند همکاری سریع میان نهادهای مالی، شرکت‌های فناوری و دستگاه‌های قضایی می‌تواند به کاهش فعالیت شبکه‌های کلاهبرداری و بازیابی بخشی از دارایی‌ها کمک کند.
برنامه جدید FATF برای نظارت بر بازار ارزهای دیجیتال
در نشست عمومی FATF که از ۲۸ تا ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ در پاریس برگزار شد، اعضا درباره افزایش نظارت بر اجرای استانداردهای مبارزه با پول‌شویی در بخش دارایی‌های دیجیتال توافق کردند. طبق تصمیم این نشست، FATF بررسی هدفمند تازه‌ای را درباره کشورهایی با فعالیت قابل‌توجه در بازار رمزارزها آغاز می‌کند. نتایج این بررسی قرار است در ژوئن و اکتبر ۲۰۲۷ منتشر شوند. این نهاد همچنین اعلام کرده تا فوریه ۲۰۲۷ با بخش‌های دولتی و خصوصی برای شناسایی راهکارهای مؤثر مقابله با کلاهبرداری‌های اینترنتی همکاری خواهد کرد.
کاربران ارز دیجیتال چگونه از دارایی‌های خود محافظت کنند؟
با توجه به سرعت انتقال وجوه در شبکه‌های کلاهبرداری، کاربران باید پیش از واریز دارایی به پلتفرم‌های سرمایه‌گذاری، اعتبار مجموعه، شرایط برداشت و هویت طرف معامله را بررسی کنند. در صورت وقوع کلاهبرداری، ثبت آدرس کیف پول مقصد، شناسه تراکنش و مستندات پرداخت و گزارش سریع آن به صرافی مرتبط و مراجع قانونی اهمیت دارد.
گزارش FATF تأکید می‌کند که مقابله مؤثر با کلاهبرداری‌های مالی نیازمند شناسایی تمام اجزای شبکه مجرمانه، از روش جذب قربانی تا مسیر انتقال و تبدیل دارایی‌هاست. مسدودکردن یک وب‌سایت یا کیف پول به‌تنهایی برای متوقف‌کردن چنین شبکه‌هایی کافی نیست.
هنوز دیدگاهی برای این خبر ثبت نشده است.