میکر و تیکر چیست؟ (maker taker)

ویدیو توضیح منظور از میکر و تیکر چیست؟

میکر و تیکر چیست؟

بذار ساده بگم که اصلا منظور از میکر و تیکر چیست؟: تو بازار ارز دیجیتال، میکر کسیه که با ثبت سفارش جدید به بازار نقدینگی اضافه می‌کنه. مثلا میگه «من فقط وقتی می‌خرم که قیمت بیت‌کوین بره روی ۱۱۰ هزار دلار»؛ یعنی سفارشش هنوز انجام نشده، ولی بازار رو فعال نگه می‌داره و کمک می‌کنه قیمت‌ها منطقی‌تر بمونن. الان فهمیدیم منظور از میکر چیست. تیکر برعکسه؛ میاد میگه «همین الان می‌خرم، هر قیمتی که هست» و معامله‌ش فوری انجام می‌شه، در واقع نقدینگی موجود در بازار رو مصرف می‌کنه.

اگه فقط میکرها باشن و تیکری نباشه، هیچ معامله‌ای شکل نمی‌گیره. برعکس، اگه فقط تیکر باشه، نقدینگی خیلی سریع تموم می‌شه. به همین دلیله که هر دو برای یک بازار سالم و فعال ضروری هستن. یه نکته دیگه هم کارمزدشونه: میکرها معمولاً کارمزد پایینی می‌دن، چون دارن نقدینگی ایجاد می‌کنن، ولی تیکرها به خاطر مصرف نقدینگی، کارمزد بیشتری می‌پردازن. وقتی اینو بدونی، راحت‌تر می‌تونی تصمیم بگیری کی صبر کنی و کی سریع وارد معامله بشی و استراتژی بهتری بچینی.

برای درک بهتر اینکه منظور از حالت میکر و تیکر چیست، و اگر هنوز این سوال برایتان وجود دارد که سفارشات میکر و تیکر چیست، در ادامه با ما همراه باشید.

سفارش میکر و تیکر چیست؟ + مثال عملی برای درک بهتر نقش‌ها

فرض کنید قیمت فعلی بیت‌کوین ۱۱۰,۰۰۰ دلار است.

میکر (Maker): شما می‌خواهید بیت‌کوین بخرید اما فقط وقتی قیمت به ۱۰۹,۰۰۰ دلار رسید. بنابراین یک سفارش لیمیت (Limit Order) ثبت می‌کنید و منتظر می‌مانید تا قیمت بازار پایین بیاید و سفارش شما پر شود. سفارش شما بلافاصله انجام نمی‌شود و در دفتر سفارش (Order Book) باقی می‌ماند. با این کار شما به بازار نقدینگی اضافه می‌کنید، چون یک سفارش جدید روی قیمت مشخص ایجاد کرده‌اید. کارمزد شما معمولاً کمتر است.

تیکر (Taker): حالا یک معامله‌گر دیگر می‌خواهد بیت‌کوین را همین الان به قیمت ۱۱۰,۰۰۰ دلار بخرد. او سفارش مارکت (Market Order) ثبت می‌کند و سفارش موجود شما یا سفارش‌های مشابه را فوری پر می‌کند. این فرد نقدینگی موجود در بازار را مصرف می‌کند و به همین دلیل کارمزد بیشتری می‌پردازد.

حتما بخوانید: سفارش استاپ لیمیت چیست؟

نتیجه: میکر باعث ساختن نقدینگی و پایدار شدن بازار می‌شود، و تیکر باعث مصرف نقدینگی و سرعت بخشیدن به معاملات می‌شود.

جدول توضیحی برای معنی میکر و تیکر چیست؟

کاربرد و سود سفارشات میکر و تیکر در بازار ارز دیجیتال

میکر و تیکر توی همه بازارهای مبتنی بر Order Book وجود دارن؛ میکر وقتی سفارشش رو به صورت لیمیت ثبت می‌کنه نقدینگی به بازار اضافه می‌کنه و کارمزدش معمولا کمتره (مثلا حدود ۰.۱٪ یا حتی تو بعضی صرافی‌ها صفر)، در حالی که تیکر با سفارش فوری مثل مارکت اوردر نقدینگی رو برمی‌داره و کارمزد بیشتری میده (معمولا صرافی ها با هم فرق میکنن).

شناخت این که دقیقا معنی میکر و تیکر چیست، باعث میشه بتونی هم هزینه‌هات رو مدیریت کنی، هم کنترل بیشتری روی معامله داشته باشی و استراتژی بهتری بچینی؛ البته درصد دقیق کارمزد توی هر صرافی فرق می‌کنه و برای حجم معاملات بالا یا استفاده از توکن همون صرافی، تخفیف هم داده میشه.

مزایا و ویژگی های میکر و تیکر چیست؟

در بازار اسپات و فیوچرز تفاوت میکر و تیکر چیست؟

حتما بخوانید: تفاوت اسپات و فیوچرز چیست؟

ببین، هم توی بازار اسپات و هم توی بازار فیوچرز، میکر و تیکر وجود دارن، اما نقش و کاربردشون یه مقدار فرق می‌کنه:

در بازار ارز دیجیتال، میکر و تیکر نقش‌های اصلی جریان نقدینگی هستند و عملکرد آن‌ها در بازار اسپات و فیوچرز کمی تفاوت دارد. در بازار اسپات، میکر با گذاشتن سفارش لیمیت خرید یا فروش واقعی دارایی مثل بیت‌کوین، نقدینگی را به دفتر سفارش اضافه می‌کند؛ این افراد معمولاً صبورند، دنبال بهترین قیمت هستند و کارمزد کمتری می‌پردازند.

در مقابل، تیکر سفارش فوری یا مارکت اوردر ثبت می‌کند و از سفارش‌های موجود استفاده می‌کند، بنابراین معامله بلافاصله انجام می‌شود و کارمزد آن‌ها بیشتر است. اما در بازار فیوچرز، نقش‌ها تا حد زیادی مشابه هستند؛ میکر با سفارش لیمیت نقدینگی ایجاد می‌کند اما روی قراردادهای آتی کار می‌کند، نه دارایی واقعی، و تیکر نیز با سفارش فوری قرارداد را برمی‌دارد و سریع وارد پوزیشن می‌شود.

تفاوت اصلی این است که معامله‌گران فیوچرز معمولاً از اهرم استفاده می‌کنند، برای هج کردن ریسک یا نوسان‌گیری کوتاه‌مدت، به همین دلیل حجم سفارش‌های تیکر در این بازار معمولاً بیشتر از اسپات است و شناخت درست این دو نقش به معامله‌گر کمک می‌کند کنترل بیشتری روی قیمت و استراتژی معاملات خود داشته باشد.

حتما بخوانید: آموزش فیوچرز در نوبیتکس

حتما بخوانید: بررسی بهترین صرافی غیر متمرکز ارز دیجیتال

بررسی میکر و تیکر در صرافی متمرکز و غیر متمرکز

میکر و تیکر هم در صرافی‌های متمرکز (CEX) و هم در صرافی‌های غیرمتمرکز (DEX) وجود دارن و از نظر مفهوم کلی شبیه هم هستن؛ یعنی میکر کسیه که نقدینگی به بازار اضافه می‌کنه و تیکر کسیه که اون نقدینگی رو برمی‌داره. اما تفاوت اصلی در اینه که در صرافی‌های متمرکز همه چیز بر پایه دفتر سفارش (Order Book) جلو میره، در حالی که بیشتر صرافی‌های غیرمتمرکز مدرن مثل یونی‌سوآپ (Uniswap) یا پنکیک‌سوآپ (PancakeSwap) از مدل بازارساز خودکار (AMM) استفاده می‌کنن و دیگه خبری از دفتر سفارش سنتی نیست.

در CEX، میکر با ثبت سفارش لیمیت بازار رو می‌سازه و کارمزد کمتری می‌پردازه، در حالی که تیکر با سفارش فوری مثل مارکت اوردر معامله رو همون لحظه انجام می‌ده و به خاطر مصرف نقدینگی، کارمزد بیشتری پرداخت می‌کنه.

کارمزد میکر و تیکر صرافی های متمرکز

وقتی دو صرافی را مقایسه می‌کنی، معمولاً تیکر ۰٫۱٪–۰٫۲٪ و میکر ۰٫۰۶٪–۰٫۱٪ می‌بینی؛ همین اختلاف کوچک روی حجم بالا عدد بزرگی می‌شود. پس اول به تفاوت Maker/Taker نگاه کن، بعد به تخفیف‌های حجم و سطح کاربری. در ادامه کارمزد صرافی نوبیتکس را بررسی میکنیم.

کارمزد در صرافی نوبیتکس:

در نوبیتکس کارمزد معاملات به حجم خرید و فروش ۳۰ روز گذشته بستگی داره.

• در بازار تومانی: کارمزدها از ۰.۲۵٪ شروع میشه و تا ۰.۰۸٪ کاهش پیدا می‌کنه.
• در بازار تتری: کارمزدها از ۰.۱۳٪ شروع میشه و تا ۰.۰۶٪ کاهش پیدا می‌کنه.

همیشه کارمزد میکر کمتر از تیکر محاسبه میشه و با بالا رفتن حجم معاملات، هر دو کمتر میشن.

حتما بخوانید: اندیکاتور در تریدینگ ویو موبایل

کارمزد میکر و تیکر در صرافی های غیر متمرکز

به طور کلی، اکثر صرافی‌های غیرمتمرکز معروف مثل یونی‌سوآپ و پنکیک‌سوآپ چون روی سیستم AMM (بازارساز خودکار) کار می‌کنن، لیمیت اوردر (Limit Order) به شکل سنتی وجود نداره؛ یعنی نمی‌تونی مثل صرافی متمرکز سفارش بذاری و منتظر بمونی تا بازار به اون قیمت برسه. توی این DEXها معمولاً معامله‌ها به‌صورت آنی و با توجه به استخر نقدینگی انجام می‌شن.

اما بعضی از پلتفرم‌های جانبی یا DEXهای ترکیبی این قابلیت رو اضافه کردن. مثلاً:

توی DYDX که مبتنی بر دفتر سفارش غیرمتمرکز هست، می‌تونی لیمیت اوردر ثبت کنی.یا حتی روی یونی‌سوآپ و پنکیک‌سوآپ، بعضی ابزارها و ربات‌ها (مثل Gelato یا 1inch Limit Order) امکان لیمیت اوردر رو به‌صورت قرارداد هوشمند فراهم می‌کنن.

شرایط کارمزد در DYDX به ترتیب:

کارمزدهای صرافی DYDX:

میکر (Maker): کمترین کارمزدش ۱.۰ bps هست (یعنی ۰.۰۱%) و بیشترین تخفیف می‌تونه به حالت -۱.۱ bps برسه، یعنی حتی به میکر پاداش هم داده می‌شه.

تیکر (Taker): بیشترین کارمزدش ۵.۰ bps (۰.۰۵%) هست و کمترینش ۲.۵ bps (۰.۰۲۵%)، بسته به حجم معاملات ۳۰ روزه.

پس:
🔹 در DEXهای AMM سنتی مثل یونی‌سوآپ، لیمیت اوردر پیش‌فرض وجود نداره.
🔹 در بعضی DEXهای مدرن یا با کمک ابزارهای جانبی، قابلیت لیمیت اوردر به‌صورت غیرمستقیم فراهم شده.

اما در DEXهایی که هنوز مبتنی بر دفتر سفارش هستن، میکر و تیکر تقریباً همون تعریف CEX رو دارن. با این تفاوت که در DEXهای مبتنی بر AMM مثل یونی‌سوآپ و پنکیک‌سوآپ، کاربران یا نقش تأمین‌کننده نقدینگی (مشابه میکر) رو دارن یا معامله‌گرانی هستن که از نقدینگی استخر استفاده می‌کنن (مشابه تیکر). فقط فرقش اینه که همه چیز به‌صورت خودکار و آنی انجام می‌شه و دیگه نمی‌شه مثل صرافی‌های متمرکز خط‌کشی خیلی دقیقی بین این دو گذاشت.

بعضی از پلتفرم‌های جانبی یا DEXهای ترکیبی این قابلیت رو اضافه کردن. مثلاً:

• توی dYdX یا Injective که مبتنی بر دفتر سفارش غیرمتمرکز هستن، می‌تونی لیمیت اوردر ثبت کنی.
• یا حتی روی یونی‌سوآپ و پنکیک‌سوآپ، بعضی ابزارها و ربات‌ها (مثل Gelato یا 1inch Limit Order) امکان لیمیت اوردر رو به‌صورت قرارداد هوشمند فراهم می‌کنن.

جمع بندی

در آخر باید بگم وقتی خوب می‌فهمیم میکر و تیکر چی هستن، دیگه راحت‌تر می‌تونیم تشخیص بدیم نقدینگی بازار چطور ساخته میشه و کی مصرف میشه. چه تو صرافی متمرکز باشی چه غیرمتمرکز، دونستن فرق این دو باعث میشه استراتژی بهتری بچینی، کارمزد کمتری بدی و خیلی آگاهانه‌تر معامله کنی.